Wykłady

Naszą specjalnością stały się wykłady historyczne, które z czasem zyskały wierną publiczność.
Z dużym uznaniem spotkały się cykle spotkań „Srebrny wiek Rzeczypospolitej”, „Wieki niezupełnie ciemne”, „Romantyzm, czyli inna nowoczesność”, „Nisko między wojnami”, „Obrazy mówią” oraz „A to Polska właśnie…”. Zrealizowaliśmy je z zespołem pasjonatów i działających lokalnie historyków. Wykłady miały charakter otwarty, były skierowane do młodzieży i osób dorosłych. Formuła się sprawdziła, zatem z pewnością pojawią się nowe cykle tematyczne.

Do udanych inicjatyw trzeba zaliczyć spotkania dla najmłodszych mieszkańców, poświęcone etnografii regionu. W realizacji cyklu „Mała akademia tradycji” wspierał nas zespół edukatorów z Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej. W przyszłości zechcemy przygotować kolejne ciekawe oferty dla dzieci w wieku szkolnym.

Oprócz wspomnianych już inicjatyw Niżańskie Centrum Historii i Tradycji organizuje warsztaty, prelekcje, debaty, wykłady i spotkania okolicznościowe. Jesteśmy otwarci, zapraszamy do współpracy – chętnie gościmy w naszych progach realizatorów przedsięwzięć wpisujących się w specyfikę działania naszej placówki. 

„POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI” – HISTORIA ŚWIATA W OBRAZACH [2025/2026]

„Powrót do przeszłości” to nowa propozycja Niżańskiego Centrum Historii i Tradycji w Nisku, skierowana do miłośników sztuki, historii, literatury i anegdot obyczajowych.

Cykl składa się z ośmiu spotkań, które tworzą fascynującą podróż przez kolejne epoki – od czasów prehistorycznych po współczesność. Ideą serii jest przedstawienie historii świata poprzez pryzmat dzieł malarskich.

Marcin Folta i Tomasz Żbik zabiorą uczestników w artystyczną wędrówkę: od neolitycznych malowideł jaskiniowych, przez starożytność, średniowiecze, renesans, barok i epokę nowożytną, aż po sztukę XX i XXI wieku. Podczas każdego spotkania przybliżą nie tylko fakty historyczne, lecz także obyczajowość danej epoki, sylwetki wybitnych postaci i ciekawostki z życia codziennego, a wszystko to okraszą odrobiną dobrego humoru.

26 września 2025 – „Jaskiniowe graffiti” link do filmu -> https://youtu.be/RQjybNBtQCY

24 października 2025 – „Filary Europy” link do filmu -> https://youtu.be/xlz_TMY_z9w

21 listopada 2025 – „Wieki ciemne?” link do filmu -> https://youtu.be/OLBeIMGcqo0

19 grudnia 2025  – „Złoty wiek” link do filmu -> CZ.1/2 https://youtu.be/uSsAFYwtMRY , CZ.2/2 https://youtu.be/x_1V8opvMUQ

23 stycznia 2026 – „Wiek kontrastów” link do filmu -> https://youtu.be/GyaPhNkZuQI?si=maIW44C31gmo7Jya

13 lutego 2026 – „Wiek rozumu” link do filmu -> https://youtu.be/C_htLsbFIXg?si=Vmlrba1qv823_zDs

20 marca 2026 – „Wiek nie tylko pary” link do filmu -> https://youtu.be/Xym3tJyXgOo?si=j6mOcjLzArMhABY-

24 kwietnia 2026 – „Wiek skąpany we krwi” link do filmu -> CZ.1/2 https://youtu.be/4cInWvznCCg?si=t4UaDAHTaBv1D3R8 , CZ.2/2 https://youtu.be/OlXUDrEVGWw?si=PAlhExYi6QokDNec

A TO POLSKA WŁAŚNIE… [2025]

„A to Polska właśnie…” cykl wykładów, pozwalający przyjrzeć się technikom, stylom oraz historycznym, społecznym i kulturowym kontekstom powstawania najważniejszych dzieł mistrzów malarstwa polskiego. Wykłady adresowane do osób pragnących pogłębić wiedzę na temat historii sztuki, twórców polskiego dziedzictwa kulturowego i historii Polski.

Każde spotkanie to porcja rzetelnej wiedzy, ilustrowanej bogatym materiałem ikonograficznym, wzbogacony o osobiste refleksje prowadzących. Swoją wiedzą i pasją dzielić się będą Marcin Folta i Tomasz Żbik.

24.01.2025 „Ani klęska, ani zgon –  wokół powstania styczniowego”.  link do filmu -> https://youtu.be/yNwgiyYVYAM

14.02.2025 „Malowane z miłości(ą)”. link do filmu -> https://youtu.be/VRd2WrP6b6M

07.03.2025 „Cały świat zaczarowany – wokół „Wesela” Wyspiańskiego”. link do filmu -> https://youtu.be/lYjtS6YS3MA

21.03.2025 „Pędzlem i mieczem – wojna!”. link do filmu -> https://youtu.be/2PnBk1oGhBw

11.04.2025 „Twarze, twarze, twarze – sztuka portretu polskiego”. link do filmu -> https://youtu.be/vUSVIp9O410

25.04.2025 „Marzenia, fobie, obsesje, fantasmagorie”. link do filmu -> https://youtu.be/75WXWIV5mzE

23.05.2025 „Polski pejzaż”. link do filmu -> https://youtu.be/PUMySEmRhV4

OBRAZY MÓWIĄ [2024]

„Obrazy mówią” cykl wykładów poświęcony historii sztuki. To propozycja dla miłośników sztuk pięknych i tych, którzy chcą rozpocząć nową przygodę intelektualną. Pasjonaci historii sztuki snują refleksje na temat wybranych zagadnień, odkrywając przy tym tajemnice mistrzów pędzla. Dokonując interpretacji obrazów, przybliżają słuchaczom kontekst historyczny, zwracając uwagę na ukryte kody i detale decydujące o ich wymowie. W role wykładowców wcielili się Marcin Folta i Tomasz Żbik. Erudycja, rzeczowość i poczucie humoru prelegentów gwarantowali rozrywkę kulturalną na najwyższym poziomie.

26.01.2024   „Między sacrum i profanum, czyli wojna postu z karnawałem”.

16.02.2024   „Twarze śmierci”.

23.02.2024   „Mit jak malowany”.

08.03.2024   „Kobieto, ty wieczna czy wietrzna istoto?”.

22.03.2024   „Biblia pauperum”.

12.04.2024   „Kuszące zło, estetyczna brzydota”.

26.04.2024   „Wsi spokojna, wsi wesoła?”.

10.05.2024   „Loty wyobraźni – fantastyczne krainy, fantastyczne istoty”.

NISKO MIĘDZY WOJNAMI [2023]

Jedną z form aktywnego udziału w obchodach jubileuszu 90-lecia nadania Nisku praw miejskich był cykl wykładów pt. „Nisko między wojnami”. W jego ramach odbyło się pięć spotkań, podczas których regionaliści i pasjonaci historii opowiadali o losach naszego miasteczka oraz jego mieszkańców w okresie międzywojennym. Swoją wiedzą na ten temat podzielili się prelegenci: Ewa Krzyżek, dr Konrad Krzyżak oraz Jacek Siembida. Uczestnicy spotkań mogli posłuchać o tym, jak Nisko podniosło się ze zniszczeń, które przyniosła ze sobą I woja światowa, jak kształtowała się administracja w Nisku i jak wyglądało życie codzienne w Nisku w dwudziestoleciu międzywojennym. Dowiedzieliśmy się też jakie nadzieje żywili mieszkańcy Niska w związku z budującym się Centralnym Okręgiem Przemysłowym.

Cykl wykładów „Nisko między wojnami” to element projektu „Czas odbudowy i wielkich zmian”, realizowanego przez Niżańskie Centrum Kultury „Sokół” w ramach programu „Patriotyzm jutra”.

  1. „Odbudowa Niska po wielkiej wojnie” [E. Krzyżek]
  2. „Wokół administracji w Nisku. Wybrane zagadnienia z przełomu XIX i XX wieku” [K. Krzyżak]
  3. „Życie codzienne w Nisku w okresie między wojennym” [J. Siembida]
  4. „Wielkie szanse i nadzieje. Narodziny COP” [J. Siembida]
  5. „Okoliczności podniesienia gminy Nisko do rzędu miast” [J. Siembida]

ROMANTYZM, CZYLI INNA NOWOCZESNOŚĆ [2022/2023]

Cykl wykładów „Romantyzm, czyli inna nowoczesność” był podróżą w czasie do pierwszej połowy XIX wieku. W ciągu siedmiu niebanalnych spotkań debatowano m. in. na temat wolności, równości i braterstwa, poruszono kwestie higieny oraz tego, co i jak serwowano w XIX-wiecznej kuchni. Mówiono również o kulturze, obyczajowości i sprawach społecznych w czasach, które ukształtowały naszą współczesność. Spotkania prowadzili historycy, miłośnicy regionu, znawcy tematu: Marcin Folta, Konrad Krzyżak, Jacek Siembida, Tomasz Żbik.

  1. Wolność, równość i braterstwo. Narodziny współczesnego świata [K. Krzyżak, T. Żbik]
  2. Ogniem i wodą. Wokół kuchni i higieny XIX wieku [M. Folta, T. Żbik]
  3. Trzej wieszcze i ktoś jeszcze. Mickiewicz, Słowacki, Krasiński – kapłani tożsamości narodowej [M. Folta, T. Żbik]
  4. Na reliktach świata królewskich folwarków. Obraz Niska i okolic w początkach XIX wieku [k. Krzyżak, J. Siembida]
  5. Gdy rozum śpi. Rzecz o zjawiskach nadprzyrodzonych i śmierci w romantyzmie [M. Folta, J. Siembida]
  6. Romantyczny sznyt w malarstwie i modzie [M. Folta, T. Żbik]
  7. „Od propinacji do rabacji” w cieniu pańszczyzny [K. Krzyżak, T. Żbik]

„SREBRNY WIEK RZECZYPOSPOLITEJ”  [2019/2020]

„Srebrny wiek Rzeczypospolitej” – to cykl niebanalnych spotkań z historią Polski i naszego regionu, wypełnionych opowieściami, prezentacjami, anegdotami i dyskusjami na temat ważnych wydarzeń, wybitnych postaci, kultury i spraw życia codziennego w XVII wieku. Spotkania prowadzili historycy, miłośnicy regionu, znawcy tematu. Do udziału w przedsięwzięciu zaproszenie przyjęli: dr Konrad Krzyżak, Tomasz Żbik, Marcin Folta, Jacek Siembida. Cykl składał się z ośmiu spotkań, na których poruszano następujące tematy:

  1. Bitwa pod Niskiem [K. Krzyżak, J. Siembida, T. Żbik]
  2. Mityczny sarmatyzm.  Codzienność, obyczaje,  sztuka w sarmackiej Rzeczpospolitej. [M. Folta, T. Żbik]
  3. Stefan Czarniecki. Portret  człowieka i dowódcy. [J. Siembida, T. Żbik]
  4. Nurt sarmacki i dworski w literaturze [M. Folta, T. Żbik]
  5. Rzeczpospolita wielokulturowa [K. Krzyżak, T. Żbik]
  6. Gospodarka w XVII w. [K. Krzyżak, J. Siembida]
  7. Wojny i wojskowość w XVII w. [K. Krzyżak, T. Żbik]
  8. XVII wiek od kuchni [M. Folta, T. Żbik]

„WIEKI NIEZUPEŁNIE CIEMNE” [2020/2022]

„Wieki niezupełnie ciemne” – to cykl wykładów historycznych, podczas których snuto opowieści i dyskutowano na temat ważnych zjawisk, postaci, kultury, codzienności w wiekach średnich. W rolę ekspertów wcielili się historycy, miłośnicy regionu, znawcy tematu: Marcin Folta, Konrad Krzyżak, Jacek Siembida, Tomasz Sudoł, Tomasz Żbik. Zrealizowano osiem spotkań poświęconych tematom:

  1. Rozwój osadnictwa na Ziemi Niżańskiej [J. Siembida, T. Sudoł]
  2. Na styku kultur. Różnorodność etniczna i kulturowa w średniowieczu [K. Krzyżak, T. Żbik]
  3. Średniowieczne wzorce osobowe [M. Folta, T. Żbik]
  4. Technologie i wynalazki wieków średnich [Jacek Siembida, T. Żbik]
  5. Blaski i cienie średniowiecza [J. Siembida, T. Sudoł]
  6. Wokół ciała w średniowieczu [M. Folta, T. Żbik]
  7. Sztuka wojenna wieków średnich [K. Krzyżak, T. Sudoł]
  8. Sprawy ostateczne w średniowieczu [M. Folta, K. Krzyżak]

„MAŁA AKADEMIA TRADYCJI” [2022]

Pod hasłem „Mała akademia tradycji” krył się cykl spotkań z kulturą regionu dla dzieci. Zrealizowaliśmy je we współpracy z Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej. Celem spotkań było przybliżenie dzieciom lokalnych tradycji i kultury ludowej. Uczestnicy zapoznali się z regionalnymi tradycjami, wiejską modą, zdobnictwem, elementami krajobrazu kulturowego, dawnymi wiejskimi zabawami i zabawkami. Spotkania poprowadzili edukatorzy z Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej. Istotną częścią zajęć były działania praktyczne. Powodzeniem cieszyły się warsztaty skrobanie pisanek, przebieranki w dawne stroje, warsztaty bibułkarskie, dawne gry i zabawy. W zajęciach wzięli udział uczniowie ze szkół podstawowych z terenu gminy Nisko. W sumie zorganizowano osiem spotkań ujętych w cztery bloki tematyczne:

  1. Zwyczaje wielkanocne Lasowiaków. Prelekcja, warsztaty skrobania pisanek. 
  2. Dawna wiejska moda. Prelekcja, pokaz strojów ludowych, przebieranki w dawne stroje.
  3. Kapliczki i krzyże przydrożne regionu. Prelekcja, warsztaty bibułkarskie.
  4. O zabawkach i zabawach wiejskich dzieci. Prelekcja, pokaz drewnianych zabawek, dawne gry i zabawy.

PRELEKCJE, DEBATY, WYKŁADY I SPOTKANIA OKOLICZNOŚCIOWE:

WARSZTATY: